Oświetlenie to coś więcej niż tylko źródło światła – to element infrastruktury, który wpływa na efektywność, bezpieczeństwo i koszty działania firmy. W czasach, gdy firmy poszukują rozwiązań zrównoważonych i inteligentnych, kompleksowy audyt oświetlenia wewnętrznego i zewnętrznego staje się narzędziem nie tylko technicznym, ale strategicznym.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jaka jest rola audytu oświetlenia w efektywności energetycznej
- jakie są najczęstsze problemy związane z energią w przedsiębiorstwach
- jak wygląda przygotowanie audytów oświetlenia wewnętrznego i zewnętrznego (i jakie są etapy audytu)
- jakie są korzyści audytu (i czy led się opłaca)
- co wykazuje raport z audytu.
Rola audytu oświetlenia w efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach
Audyt oświetlenia to nie tylko analiza stanu technicznego opraw i instalacji – to strategiczne narzędzie służące poprawie efektywności energetycznej i obniżeniu kosztów eksploatacyjnych. Zarówno wewnętrzne oświetlenie, jak i zewnętrzne oświetlenie w zakładach przemysłowych, biurach czy halach magazynowych może być źródłem znaczących strat energii, jeśli nie jest prawidłowo zarządzane.
Audyt oświetlenia zewnętrznego i wewnętrznego umożliwia dokładne określenie
- gdzie występują nieefektywne źródła światła,
- przewymiarowanie systemu
- lub brak sterowania.
Dodatkowo, weryfikowana jest zgodność z normami oraz możliwości zastosowania nowoczesnych rozwiązań, takich jak oświetlenie zewnętrzne LED.
W ramach audytu energetycznego oświetlenia, eksperci analizują m.in.
- moc zainstalowaną,
- zużycie energii,
- czas pracy systemu
- warunki eksploatacyjne.
Takie podejście pozwala wskazać realne kierunki zmian, które przekładają się na oszczędności nawet rzędu 50–70% zużycia energii.
Koszty energii elektrycznej w przedsiębiorstwach
W wielu zakładach koszty energii są jedną z głównych pozycji w budżecie operacyjnym – szczególnie w dużych halach, biurach czy magazynach. Znaczącą część tego zużycia generuje system oświetleniowy. Audyt oświetlenia pokazuje, gdzie energia ucieka.
Najczęstsze problemy:
- zbyt wysokie natężenie światła,
- brak inteligentnego sterowania,
- przestarzałe źródła (świetlówki, oprawy sodowe),
- brak dostosowania projektu oświetlenia do funkcji przestrzeni.
Efekty:
- wyższe rachunki za energię,
- szybsze zużycie sprzętu,
- niska efektywność systemu,
- brak zgodności z normami i ograniczony dostęp do dotacji.
CIEKAWOSTKA 1: Aktualne dane dotyczące zużycia energii
Według danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), w 2024 roku krajowe zużycie energii elektrycznej wyniosło około 163 TWh, co oznacza spadek o blisko 2% w porównaniu do roku poprzedniego. Mimo tego spadku, przedsiębiorstwa nadal pozostają głównymi konsumentami energii w Polsce, co przekłada się na znaczące koszty operacyjne związane z jej zużyciem.
CIEKAWOSTKA 2: Wpływ regulacji ESG na przedsiębiorstwa
Wprowadzenie dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) oraz rosnące wymagania w zakresie raportowania ESG (Environmental, Social, Governance) nakładają na przedsiębiorstwa obowiązek szczegółowego monitorowania i raportowania zużycia energii oraz emisji gazów cieplarnianych . Firmy, które nie dostosują się do tych wymogów, mogą napotkać trudności w pozyskiwaniu finansowania oraz utrzymaniu konkurencyjności na rynku
Wpływ regulacji ESG na przedsiębiorstwa
Dowiedz się więcej o dyrektywie CSRD i obowiązku audytowania
Czytam
Modernizacja oświetlenia jako strategia oszczędności energii
Audyt to początek. Dzięki niemu można uzyskać:
- analizę kosztów energii generowanych przez oświetlenie – zarówno obecnych, jak i prognozowanych po modernizacji,
- szczegółową kalkulację oszczędności i kosztów modernizacji instalacji oświetleniowej,
- konkretne rekomendacje dotyczące wymiany instalacji, redukcji mocy lamp lub zastosowania inteligentnego sterowania,
- możliwość przygotowania projektów modernizacji oświetlenia opartych na danych technicznych.
Efektem takich działań są wymierne korzyści audytu:
- nawet 50–70% oszczędności energii, szczególnie w przypadku zastąpienia przestarzałych źródeł światła (świetlówki, oprawy sodowe) przez oświetlenie wykorzystujące LED,
- poprawa jakości oświetlenia i odpowiednie natężenie oświetlenia dostosowane do funkcji pomieszczeń,
- poprawa efektywności energetycznej systemu oświetleniowego bez obniżania komfortu użytkowników,
- pełna dokumentacja techniczna, która zawiera raport z audytu – niezbędny m.in. przy ubieganiu się o dofinansowanie modernizacji.
WSKAZÓWKA: Poniżej przedstawiliśmy planowane zwroty z inwestycji w zależności od wybranej metody (wysokość kosztu inwestycji do planowanego zwrotu z inwestycji).
- Oświetlenie LED – ROI 1-3 lat – niski koszt,
- Fotowoltaika – ROI 6-8 lat – wysoki koszt,
- Pompy ciepła – ROI 5-15 lat – średni koszt,
- Kogeneracja – ROI 5-10 lat – bardzo wysoki koszt.
Na czym polega audyt energetyczny oświetlenia?
Audyt energetyczny to nic innego jak szereg czynności przygotowawczych do modernizacji oświetlenia. Jak już wiesz, jego głównym celem jest ocena aktualnego stanu instalacji oraz określenie potencjału związanego z możliwością zaoszczędzenia energii elektrycznej. Ukazuje także, które działania przyniosą największe korzyści. Audytor, czyli osoba przeprowadzająca audyt, pod uwagę bierze m.in.:
- wymianę źródeł światła na bardziej efektywne,
- redukcję bądź zwiększenie ilości oraz mocy lamp,
- zmianę lokalizacji opraw oświetleniowych,
- wymianę instalacji elektrycznej.
W zakres audytu oświetlenia wchodzą także kalkulacje dotyczące emisji i redukcji CO2 po wdrożeniu zaproponowanych rozwiązań.
Audyt oświetlenia wewnętrznego – inwentaryzacja instalacji i analiza kosztów
Pierwszym krokiem w realizacji audytu jest inwentaryzacja oświetlenia, która polega na zebraniu danych technicznych na temat istniejących opraw, źródeł światła, układu sterowania oraz rozmieszczenia punktów świetlnych. Weryfikuje się m.in.:
- typy i moce opraw,
- rozmieszczenie źródeł światła względem funkcji przestrzeni,
- stan techniczny infrastruktury,
- obecność sterowania automatycznego lub strefowego.
W zależności od obiektu, kompleksowy audyt oświetlenia może również objąć porównanie aktualnego układu z obowiązującymi normami dotyczącymi poziomów natężenia światła czy równomierności rozkładu.
Kolejny krok to analiza kosztów i zużycia energii. Tu dokonuje się:
- kalkulacji kosztów eksploatacyjnych w skali roku,
- porównania bieżących opłat z prognozowanymi kosztami po modernizacji,
- identyfikacji obszarów umożliwiających zmniejszenie zużycia energii.
Dzięki temu możliwe jest sporządzenie raportu z audytu, który zawiera nie tylko dane techniczne, ale również kalkulację oszczędności – w tym symulacje oszczędności i wskaźniki opłacalności, jak ROI czy okres zwrotu z inwestycji.
Na podstawie wyników analizy przygotowuje się konkretne rekomendacje dotyczące wymiany oświetlenia, modernizacji systemu lub zastosowania bardziej efektywnych technologii, takich jak oświetlenie zewnętrzne LED czy inteligentne sterowanie. Warto zaznaczyć, że profesjonalne przygotowanie audytów oświetlenia powinno obejmować zarówno aspekt techniczny, jak i ekonomiczny. Tego typu audyt instalacji oświetleniowej jest niezbędny do podjęcia świadomej decyzji inwestycyjnej oraz ubiegania się o dofinansowanie modernizacji.
Maciej Szott
Ekspert ds. Efektywności energetycznej
Audyt oświetlenia zewnętrznego – różnice w oświetleniu budynku a oświetleniu zewnętrznym
Warto wiedzieć, że audyt oświetlenia wewnętrznego i audyt oświetlenia zewnętrznego różnią się nie tylko lokalizacją instalacji, ale przede wszystkim zakresem norm, specyfiką środowiska pracy i celem modernizacji. Obydwa rodzaje audytów mają na celu poprawę efektywności energetycznej, komfortu użytkowania i bezpieczeństwa, jednak wymagają innego podejścia projektowego oraz inwentaryzacyjnego.
Poniżej zestawiono kluczowe różnice w sposobie sporządzania audytu oświetlenia w przestrzeniach wewnętrznych i zewnętrznych:
| Kryterium | Cel modernizacji |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Zwiększenie komfortu pracy, zgodność z BHP i normami |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Poprawa bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej, zmniejszenie kosztów |
| Kryterium | Normy techniczne |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | PN-EN 12464-1 – miejsca pracy w pomieszczeniach |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | PN-EN 13201 – drogi, parkingi, przestrzenie zewnętrzne |
| Kryterium | Specyfika środowiska |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Stabilne warunki (temperatura, wilgotność) |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Zmienność pogodowa, wpływ warunków atmosferycznych |
| Kryterium | Obszary objęte audytem |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Hale produkcyjne, biura, korytarze, magazyny |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Parking, elewacje, ciągi komunikacyjne, tereny przemysłowe |
| Kryterium | Zakres pomiarów |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Natężenie, równomierność, temperatura barwowa |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Widoczność, luminancja, rozmieszczenie opraw, efektywność świetlna |
| Kryterium | Najczęstsze problemy |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Nierównomierne oświetlenie, przestarzałe źródła światła |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Niedoświetlone strefy, błędne rozmieszczenie opraw, brak odporności na czynniki zewnętrzne |
| Kryterium | Wymagania projektowe |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Dostosowanie do funkcji pomieszczenia i ergonomii pracy |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Uwzględnienie ukształtowania terenu, wysokości opraw, klasy drogi |
| Kryterium | Efekty wdrożenia |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Lepsza jakość światła, zmniejszenie zużycia energii, komfort pracy |
Audyt oświetlenia
zewnętrznego | Zwiększona widoczność, poprawa bezpieczeństwa, niższe koszty eksploatacyjne |
| Kryterium |
Audyt oświetlenia
wewnętrznego | Audyt oświetlenia
zewnętrznego |
|---|
| Cel modernizacji | Zwiększenie komfortu pracy, zgodność z BHP i normami | Poprawa bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej, zmniejszenie kosztów |
| Normy techniczne | PN-EN 12464-1 – miejsca pracy w pomieszczeniach | PN-EN 13201 – drogi, parkingi, przestrzenie zewnętrzne |
| Specyfika środowiska | Stabilne warunki (temperatura, wilgotność) | Zmienność pogodowa, wpływ warunków atmosferycznych |
| Obszary objęte audytem | Hale produkcyjne, biura, korytarze, magazyny | Parking, elewacje, ciągi komunikacyjne, tereny przemysłowe |
| Zakres pomiarów | Natężenie, równomierność, temperatura barwowa | Widoczność, luminancja, rozmieszczenie opraw, efektywność świetlna |
| Najczęstsze problemy | Nierównomierne oświetlenie, przestarzałe źródła światła | Niedoświetlone strefy, błędne rozmieszczenie opraw, brak odporności na czynniki zewnętrzne |
| Wymagania projektowe | Dostosowanie do funkcji pomieszczenia i ergonomii pracy | Uwzględnienie ukształtowania terenu, wysokości opraw, klasy drogi |
| Efekty wdrożenia | Lepsza jakość światła, zmniejszenie zużycia energii, komfort pracy | Zwiększona widoczność, poprawa bezpieczeństwa, niższe koszty eksploatacyjne |
Podsumowując
- Audyt oświetlenia wewnętrznego koncentruje się na ergonomii, precyzyjnym pomiarze światła i dopasowaniu do rodzaju pracy wykonywanej w danym pomieszczeniu.
- Audyt oświetlenia zewnętrznego wymaga analizy rozmieszczenia opraw w otwartej przestrzeni, odporności systemu na warunki atmosferyczne oraz zgodności z normami bezpieczeństwa w ruchu drogowym lub pieszym.
Jak wygląda audyt oświetlenia budynku?
Jak już wiesz – na wstępie audytu oświetlenia wewnętrznego wykonywana jest inwentaryzacja istniejącej instalacji oświetleniowej, w oparciu o dokumentację techniczną, jeśli takowa jest dostępna. Celem tego etapu jest uzyskanie informacji na temat ilości, typu, mocy oraz rozmieszczeniu opraw oświetleniowych.
Kolejno audytor, na podstawie działania danego przedsiębiorstwa, zobligowany jest do określenia czasu świecenia danej instalacji. Na podstawie powyższych danych wstępnie dobiera natężenia źródeł światła (wg zaleceń zawartych w PN-EN 12464-1) oraz jej barwę. W zależności od stopnia wykonywanej inwentaryzacji istnieje konieczność wykonania projektu fotometrycznego. Dodatkowym elementem może być także propozycja sterowania oświetleniem.
To wszystko staje się bazą do analizy kosztów związanych z modernizacją. Dodatkowo określa się ROI (return of investment, zwrot z inwestycji) oraz przedstawia analizę emisji CO2.
Drugą częścią audytu oświetlenia budynku jest audyt oświetlenia zewnętrznego. W tym przypadku audytor musi zwrócić uwagę na możliwość stosowania danych źródeł światła w warunkach zewnętrznych i kierować się zaleceniami dotyczącymi natężeń danych obszarów.
Audyt oświetlenia ulicznego – geoinformatyczna inwentaryzacja
Warto mieć na uwadze fakt, że audyt oświetlenia budynku różni się nieco od audytu oświetlenia ulicznego. W tym przypadku, na początku wykonywana jest inwentaryzacja geoinformatyczna, która ma na celu weryfikację istniejących źródeł światła, ale także sieci oświetleniowej. Ponadto na tym etapie pozyskiwane są informacje związane z infrastrukturą drogową (m.in. odległość między słupami, szerokość oraz klasa drogi, liczba obwodów oświetleniowych, stan szaf sterowniczych).
Efektem powyższych prac jest kompleksowy raport infrastruktury oświetleniowej wraz z cyfrowym zestawieniem obiektów. Następne etapy audytu oświetlenia ulicznego są analogiczne do tych stosowanych do budynków. Jednak nie jest to wpis poświęcony audytowi ulicznemu, dlatego więcej o tym przeczytasz tutaj: https://luxon.pl/blog/jak-przeprowadzic-audyt-oswietlenia-ulicznego/
W jaki sposób Luxon pomoże Ci w wykonać audyt oświetlenia w Twoim przedsiębiorstwie?
Wiesz już czym jest audyt oświetlenia, jaki jest jego cel i jakie może przynieść korzyści. Czas przedstawić Ci w jaki sposób do audytu podchodzimy w Luxon. Przeprowadzamy go w 5 prostych krokach:
Przegląd techniczny
Pierwszym krokiem audytu jest ocena techniczna istniejącej instalacji oświetleniowej. Analizujemy:
- typy zastosowanych opraw i źródeł światła,
- stan techniczny opraw, osprzętu oraz przewodów,
- obecność i działanie systemu sterowania (jeśli występuje).
To moment, w którym określamy, jakie elementy można wykorzystać ponownie, a które wymagają wymiany lub optymalizacji.
Pomiar parametrów świetlnych
W drugim etapie wykonujemy pomiary natężenia oświetlenia, równomierności rozkładu światła oraz temperatury barwowej – w zależności od rodzaju przestrzeni:
- biura, hale produkcyjne, strefy zewnętrzne,
- strefy wymagające szczególnego doświetlenia (np. stanowiska pracy, ciągi komunikacyjne, drogi).
To dane, które pozwalają ocenić jakość oświetlenia i jego zgodność z normami, takimi jak PN-EN 12464-1 (dla wnętrz) czy PN-EN 13201 (dla terenów zewnętrznych).
Analiza zużycia energii
Trzeci krok to zbadanie faktycznego poziomu zużycia energii przez system oświetleniowy. Sprawdzamy:
- łączną moc zainstalowanych źródeł światła,
- czas pracy systemu w różnych strefach,
- strukturę taryf i kosztów energii.
Dzięki temu identyfikujemy najbardziej energochłonne obszary, a także kalkulujemy aktualne i potencjalne wydatki związane z oświetleniem.
Ocena efektywności energetycznej
Na podstawie zebranych danych tworzymy pełen obraz efektywności energetycznej systemu oświetleniowego. Sprawdzamy, czy obecne rozwiązania:
- spełniają wymagania energetyczne,
- zapewniają odpowiednie parametry świetlne,
- nadają się do modernizacji.
W tym kroku rekomendujemy zastosowanie np. energooszczędnego oświetlenia LED, inteligentnego sterowania lub redukcji mocy lamp.
Plan modernizacji
Ostatni etap to spersonalizowany plan działań modernizacyjnych. Jego główne elementy to:
- konkretne zalecenia dotyczące wymiany lub przebudowy systemu,
- dobór rozwiązań zgodnych z wymaganiami technicznymi i budżetem,
- przewidywane oszczędności energii i ROI,
- możliwe źródła finansowania, np. dofinansowanie modernizacji.
Dzięki temu audyt nie kończy się na diagnozie – zawiera raport z wnioskami, kalkulacjami i gotową strategią działania.
Jeśli chodzi o oddzielenie audytu zewnętrznego i wewnętrznego to w każdym z nich bierzemy pod uwagę następujące aspekty:
| Audyt wewnętrzny Luxon | analizujemy układ przestrzeni, identyfikując kluczowe obszary robocze, takie jak linie produkcyjne, magazyny wysokiego składowania czy strefy biurowe |
|
Audyt zewnętrzny Luxon | sprawdzamy rozmieszczenie opraw i analizujemy warunki otoczenia, takie jak wysokość słupów, rodzaj powierzchni oraz natężenie ruchu
|
| Audyt wewnętrzny Luxon | mierzymy natężenie światła i równomierność, aby upewnić się, że wszystkie strefy są odpowiednio oświetlone zgodnie z wymaganiami norm
|
|
Audyt zewnętrzny Luxon | uwzględniamy wymagania dla różnych pór dnia i warunków pogodowych, aby zapewnić widoczność i bezpieczeństwo przez całą dobę |
| Audyt wewnętrzny Luxon | proponujemy nowoczesne technologie LED oraz systemy sterowania oświetleniem, które zwiększają wydajność pracy, poprawiają warunki bezpieczeństwa i generują oszczędności energetyczne. |
|
Audyt zewnętrzny Luxon | proponujemy energooszczędne technologie LED oraz systemy sterowania, które minimalizują zużycie energii i emisję CO₂. |
| Audyt wewnętrzny Luxon |
Audyt zewnętrzny Luxon |
|---|
| analizujemy układ przestrzeni, identyfikując kluczowe obszary robocze, takie jak linie produkcyjne, magazyny wysokiego składowania czy strefy biurowe | sprawdzamy rozmieszczenie opraw i analizujemy warunki otoczenia, takie jak wysokość słupów, rodzaj powierzchni oraz natężenie ruchu
|
| mierzymy natężenie światła i równomierność, aby upewnić się, że wszystkie strefy są odpowiednio oświetlone zgodnie z wymaganiami norm
| uwzględniamy wymagania dla różnych pór dnia i warunków pogodowych, aby zapewnić widoczność i bezpieczeństwo przez całą dobę |
| proponujemy nowoczesne technologie LED oraz systemy sterowania oświetleniem, które zwiększają wydajność pracy, poprawiają warunki bezpieczeństwa i generują oszczędności energetyczne. | proponujemy energooszczędne technologie LED oraz systemy sterowania, które minimalizują zużycie energii i emisję CO₂. |
Jak widzisz – dobrze przeprowadzony audyt to nie koszt – to inwestycja, która się zwraca. Warto go wykonać, zanim zdecydujesz się na jakiekolwiek zmiany w infrastrukturze świetlnej – niezależnie od tego, czy chodzi o halę produkcyjną, biuro czy parking.
W Luxon wykonamy go dla Ciebie bezpłatnie, pokazując Ci kalkulację oszczędności, a także przebieg procesu modernizacji oświetlenia.
Elemento LED 1.0 
Industrial LED 6.0 
Cordoba LED DC 3.0 M 
Skylight LED 4.0 
Kenox LED 1.2 
Kenox LED 1.2 
Industrial GRP LED 6.0 
Highbay LED 5.1 
Trunking LED 1.0 
Lumiline LED 3.0 
