Stopień ochrony IP to jeden z najważniejszych parametrów, które trzeba sprawdzić przy wyborze opraw LED do obiektu przemysłowego, magazynu, parkingu, chłodni, myjni czy sklepu. Informuje, w jakim stopniu obudowa oprawy chroni jej wnętrze przed wnikaniem ciał stałych, pyłu i wody.

W praktyce jednak sam zapis IP20, IP44, IP65, IP66 czy IP69K nie wystarczy, aby dobrze dobrać oświetlenie. Trzeba jeszcze wiedzieć, co oznaczają poszczególne cyfry, w jakich warunkach będzie pracowała oprawa i czy poza szczelnością znaczenie mają też inne parametry: temperatura pracy, odporność mechaniczna IK, materiał klosza, sposób czyszczenia czy odporność na chemię.

Najwyższy stopień ochrony IP nie zawsze oznacza najlepszy wybór. W suchej sali sprzedaży IP20 może być wystarczające, ale w myjni lub strefie mycia w zakładzie spożywczym nawet IP65 może okazać się zbyt niskie. Dlatego dobór IP powinien wynikać z realnych warunków pracy, a nie z zasady „im więcej, tym lepiej”.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Co oznacza stopień ochrony IP?
• Jak czytać pierwszą i drugą cyfrę w kodzie IP?
• Czym różni się IP20, IP44, IP54, IP65, IP66, IP67 i IP69K?
• Jaki IP wybrać do hali produkcyjnej i magazynu?
• Jaki IP sprawdzi się na parkingu i w garażu?
• Jaki stopień ochrony IP dobrać do chłodni i mroźni?
• Kiedy konieczne jest IP69K?
• Jaki IP wybrać do sklepu i stref fresh?
• Dlaczego IP warto analizować razem z IK, temperaturą pracy, materiałem obudowy i sposobem czyszczenia?

Co oznacza stopień ochrony IP?

Stopień ochrony IP pochodzi od angielskiego określenia Ingress Protection. To klasyfikacja, która określa poziom ochrony obudowy urządzenia przed wnikaniem ciał stałych, pyłu i wody.

W przypadku opraw LED stopień ochrony IP informuje, jak dobrze chronione są elementy znajdujące się wewnątrz oprawy, m.in.:

• moduły LED,
• zasilacz,
• układ optyczny,
• połączenia elektryczne,
• elementy sterowania,
• uszczelnienia i komora optyczna.

To szczególnie ważne w obiektach, w których oprawy pracują w trudnych warunkach: przy zapyleniu, wilgoci, kondensacji pary wodnej, opadach atmosferycznych, myciu wodą, niskiej temperaturze, środkach chemicznych albo dużym ryzyku zabrudzeń.

Dobrze dobrany stopień ochrony IP pomaga ograniczyć ryzyko awarii, korozji, zwarć, spadku strumienia świetlnego i częstego serwisowania opraw.

Jak czytać kod IP? Pierwsza i druga cyfra

Kod IP składa się z liter IP oraz dwóch cyfr. Każda z nich oznacza inny rodzaj ochrony.

Przykład: IP65.

Pierwsza cyfra, czyli 6, oznacza pyłoszczelność. Druga cyfra, czyli 5, oznacza ochronę przed strumieniem wody. Taka oprawa jest więc zabezpieczona przed pyłem oraz wodą kierowaną na obudowę w formie strumienia.

Przykład: IP20.

Pierwsza cyfra, czyli 2, oznacza ochronę przed dostępem palcem i przed ciałami stałymi o średnicy powyżej 12,5 mm. Druga cyfra, czyli 0, oznacza brak ochrony przed wodą. Takie oprawy mogą sprawdzić się w suchych, czystych wnętrzach, ale nie w strefach wilgotnych, zapylonych lub narażonych na mycie.

Stopień ochrony IP — tabela najczęściej spotykanych oznaczeń

Poniższa tabela pokazuje najczęściej spotykane stopnie ochrony IP w oprawach LED i ich praktyczne znaczenie.

Taka tabela jest dobrym punktem wyjścia, ale nie zastępuje analizy projektu. Ten sam stopień IP może być wystarczający w jednym obiekcie, a niewystarczający w innym — wszystko zależy od warunków pracy, sposobu czyszczenia i ryzyka uszkodzeń.

Czy wyższy stopień ochrony IP zawsze oznacza lepszą oprawę?

Nie. Wyższy stopień ochrony IP oznacza wyższą szczelność obudowy, ale nie zawsze oznacza, że dana oprawa będzie najlepszym wyborem do konkretnej przestrzeni.

Wysoka szczelność jest niezbędna tam, gdzie występuje pył, wilgoć, strumienie wody, mycie ciśnieniowe albo ryzyko zalania. Jednocześnie bardziej szczelna obudowa stawia większe wymagania konstrukcji oprawy. Trzeba zadbać o właściwe odprowadzanie ciepła, jakość uszczelek, trwałość materiałów i odporność na warunki środowiskowe.

To szczególnie ważne w technologii LED. Diody i zasilacze są wrażliwe na temperaturę, wilgoć i zabrudzenia. Jeśli oprawa jest szczelna, ale źle zaprojektowana termicznie, może mieć problem z odprowadzaniem ciepła. Jeśli ma wysokie IP, ale słabą obudowę lub klosz podatny na uszkodzenia, deklarowana szczelność może zostać utracona po uderzeniu, pęknięciu albo degradacji materiału.

Dlatego stopień ochrony IP powinien być analizowany razem z innymi parametrami:

• odpornością mechaniczną IK,
• zakresem temperatur pracy,
• materiałem obudowy i klosza,
• odpornością chemiczną,
• sposobem montażu,
• warunkami czyszczenia,
• trwałością oprawy,
• gwarancją i wykluczeniami,
• jakością odprowadzania ciepła.

W praktyce nie chodzi o to, aby wszędzie stosować IP69K. Chodzi o to, aby dobrać stopień ochrony IP do konkretnej strefy i rzeczywistych zagrożeń.

Jaki IP wybrać do hali produkcyjnej lub magazynu?

Hale produkcyjne i magazyny wymagają stopnia ochrony IP w zależności od rodzaju procesu, poziomu zapylenia, wilgotności, wysokości montażu, częstotliwości czyszczenia oraz ryzyka uszkodzeń mechanicznych.

W prostych, suchych i czystych strefach technicznych może wystarczyć IP44 lub IP54. W większości typowych hal przemysłowych i magazynów częściej stosuje się jednak IP65 lub IP66, ponieważ oprawy są narażone na kurz, pył, zabrudzenia, wilgoć z posadzki, otwieranie bram, przeciągi, zmiany temperatury i trudny dostęp serwisowy.

W magazynach wysokiego składowania ważne jest nie tylko IP, ale też trwałość i utrzymanie parametrów w czasie. Oprawy montowane wysoko są trudniejsze i droższe w serwisowaniu, dlatego ich obudowa powinna dobrze chronić układ optyczny oraz elektronikę przed pyłem.

W halach produkcyjnych o większym zapyleniu, np. w przemyśle drzewnym, papierniczym, cementowym, metalowym czy w obróbce materiałów, warto rozważyć IP66. Pył może osiadać na kloszu, radiatorze i układzie optycznym, a przy niższej szczelności także przedostawać się do wnętrza oprawy.

Warto pamiętać też o odporności mechanicznej. Hala to środowisko, w którym oprawa może być narażona na przypadkowe uderzenia, np. przez wózki widłowe, elementy transportowe, suwnice czy prace serwisowe. Dlatego stopień ochrony IP dobrze analizować razem z parametrem IK.

Jaki IP wybrać do parkingu i garażu?

W przypadku parkingów oraz garaży oprawy LED są narażone na wilgoć, kurz, spaliny, wahania temperatur, sól drogową, zabrudzenia z pojazdów i ryzyko uszkodzeń mechanicznych. Dlatego w takich przestrzeniach najczęściej rozważa się IP65 lub IP66.

W garażach podziemnych szczególne znaczenie ma mikroklimat. Wilgoć, ograniczona wentylacja i osady komunikacyjne mogą przyspieszać zabrudzenie opraw. Jeśli oprawy będą okresowo czyszczone wodą lub pracują w strefach bardziej narażonych na wilgoć, IP65 może być minimalnym rozsądnym wyborem, a IP66 zapewni wyższą ochronę przed silniejszym strumieniem wody.

W strefach wjazdowych i wyjazdowych oprawy są bardziej narażone na warunki zewnętrzne: deszcz, śnieg, wodę wnoszoną przez pojazdy, sól i intensywniejszy ruch. Tu warto wybierać rozwiązania o wyższej szczelności oraz dobrej odporności mechanicznej.

Na parkingach zewnętrznych ważne są nie tylko IP65 lub IP66, ale także odporność na korozję, promieniowanie UV, zmienne temperatury, wiatr, przepięcia i sposób montażu. Jeśli oprawa jest montowana w gruncie, zagłębieniu albo miejscu, gdzie może zalegać woda, konieczne może być rozważenie klasy IP67 lub wyższej.

Jaki IP wybrać do chłodni i mroźni?

Chłodnie i mroźnie to jedne z bardziej wymagających środowisk dla opraw LED. Występują tam niskie temperatury, wilgoć, kondensacja pary wodnej, częste zmiany temperatur przy otwieraniu drzwi i śluz, a czasem także konieczność regularnego czyszczenia.

W takich przestrzeniach najczęściej rozważa się IP66 lub IP69K. IP66 sprawdzi się tam, gdzie oprawa musi być pyłoszczelna i odporna na silny strumień wody. IP69K będzie wskazane wtedy, gdy strefa jest regularnie myta pod wysokim ciśnieniem lub podlega rygorystycznym wymaganiom higienicznym.

Samo wysokie IP nie wystarczy. W chłodniach i mroźniach trzeba zwrócić uwagę również na:

• deklarowany zakres temperatur pracy,
• jakość uszczelek,
• odporność materiałów na niską temperaturę,
• kondensację pary wodnej,
• sposób wyrównywania ciśnienia,
• odporność klosza na pękanie i matowienie,
• łatwość czyszczenia obudowy.

To ważne, ponieważ oprawa może być szczelna, ale jednocześnie podatna na problemy wynikające ze zmian temperatury. Jeśli wilgoć dostanie się do wnętrza i skropli na elektronice, może doprowadzić do awarii, korozji albo skrócenia żywotności oprawy.

W chłodniach i mroźniach dobór IP powinien więc zawsze iść w parze z analizą temperatury pracy oraz sposobu eksploatacji obiektu.

Jaki IP wybrać do myjni i stref mycia?

W myjniach, strefach mycia, zakładach spożywczych i obszarach higienicznych oprawy są narażone na wodę pod ciśnieniem, detergenty, wysoką wilgotność i częste czyszczenie. W takich warunkach standardowe IP65 lub IP66 może nie wystarczyć.

Jeśli oprawa jest regularnie czyszczona wodą pod wysokim ciśnieniem, najlepszym wyborem będzie IP69K. To stopień ochrony przeznaczony do środowisk, w których obudowa musi wytrzymać intensywne mycie, także z bliskiej odległości i przy wysokiej temperaturze wody.

IP69K ma znaczenie m.in. w:

• myjniach samochodowych,
• strefach mycia w zakładach spożywczych,
• przemyśle mięsnym i mleczarskim,
• produkcji napojów,
• liniach pakowania i przetwórstwa,
• miejscach wymagających regularnej dezynfekcji,
• środowiskach o podwyższonej wilgotności i obecności chemii czyszczącej.

W takich obiektach liczy się jednak nie tylko sam stopień ochrony IP. Równie ważna jest odporność chemiczna materiałów. Klosz, obudowa, uszczelki i elementy mocujące muszą być odporne na środki czyszczące, piany aktywne, detergenty i zmiany temperatury.

W strefach higienicznych warto też zwracać uwagę na konstrukcję oprawy. Gładka obudowa, brak miejsc gromadzenia brudu, łatwe spływanie wody i odporność na częste czyszczenie są równie ważne jak sam zapis IP69K w karcie katalogowej.

Jaki IP wybrać do sklepu?

W sklepie nie ma jednej odpowiedzi na pytanie o właściwy stopień ochrony IP. Wszystko zależy od strefy. Inne wymagania ma sucha sala sprzedaży, inne zaplecze, inne wejście, a jeszcze inne dział fresh, chłodnia lub miejsce przygotowania produktów.

W typowej, suchej sali sprzedaży często wystarczy IP20. Dotyczy to m.in. butików odzieżowych, salonów meblowych, sklepów z elektroniką, showroomów czy ogólnych przestrzeni handlowych, gdzie oprawy nie są narażone na wodę, pył ani intensywne zabrudzenia.

W strefach wejściowych, przy witrynach i drzwiach automatycznych warto rozważyć wyższy stopień ochrony, np. IP44, IP54 lub IP65, zależnie od ryzyka kondensacji, przeciągów, wnoszenia wilgoci i zmian temperatury.

Na zapleczu sklepu, w magazynku, strefie rozładunku lub przestrzeni technicznej lepszym wyborem może być IP54 lub IP65. W takich miejscach pojawia się kurz z kartonów, zabrudzenia, wilgoć z posadzki i większe ryzyko uszkodzeń.

W sklepach spożywczych trzeba dodatkowo rozróżnić strefy fresh, chłodnie, lady, piekarnie, zaplecza produkcyjne i strefy mycia. Tam stopień ochrony IP powinien zależeć od wilgoci, sposobu czyszczenia i wymagań higienicznych. Czasami wystarczy IP44 lub IP65, ale w strefach intensywnie mytych konieczne może być IP69K.

W retailu ważna jest także jakość światła. Oprawa powinna nie tylko wytrzymać warunki pracy, ale też dobrze pokazywać produkt. Dlatego w sklepach warto analizować IP razem z parametrami takimi jak CRI, temperatura barwowa, optyka, olśnienie i sposób akcentowania ekspozycji.

IP20, IP44, IP65, IP66, IP69K — czym różnią się najczęściej wybierane klasy?

Najczęściej porównywane klasy IP w projektach oświetleniowych to IP20, IP44, IP65, IP66 i IP69K. Każda z nich odpowiada innemu poziomowi ryzyka.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „który IP jest najwyższy?”, ale: który IP odpowiada warunkom pracy konkretnej oprawy?

IP to nie wszystko — jakie parametry sprawdzić dodatkowo?

Stopień ochrony IP jest bardzo ważny, ale nie powinien być jedynym kryterium wyboru oprawy LED. W wielu projektach równie istotne są parametry, które decydują o trwałości, bezpieczeństwie i jakości światła w czasie.

Jak wpisać stopień ochrony IP do specyfikacji lub zapytania ofertowego?

W specyfikacji technicznej nie warto ograniczać się do ogólnego zapisu „oprawa LED o wysokim IP”. Taki opis jest zbyt nieprecyzyjny i może prowadzić do porównywania produktów, które w praktyce mają zupełnie inne zastosowanie.

Lepszy zapis powinien uwzględniać konkretną strefę oraz warunki pracy.

Dzięki takiemu podejściu inwestor nie porównuje jedynie ceny i mocy oprawy, ale realne dopasowanie produktu do warunków pracy.

Stopień ochrony IP — tabela doboru do najczęstszych obiektów

Poniższa tabela może być traktowana jako punkt wyjścia do rozmowy projektowej. Ostateczny dobór IP powinien zawsze wynikać z warunków środowiskowych, sposobu czyszczenia, temperatury pracy i wymagań konkretnej inwestycji.

Podsumowanie — jaki stopień ochrony IP wybrać?

Stopień ochrony IP powinien wynikać z warunków, w jakich oprawa LED będzie pracować. Inne wymagania ma sucha sala sprzedaży, inne hala produkcyjna, inne parking, chłodnia, myjnia czy zakład spożywczy.

W suchych i czystych wnętrzach często wystarczy IP20. Z kolei w strefach umiarkowanie narażonych na wilgoć i zabrudzenia warto rozważyć IP44 lub IP54. Na halach, w magazynach, garażach i na parkingach najczęściej stosuje się IP65 lub IP66. Natomiast w miejscach narażonych na czasowe zalanie znaczenie może mieć IP67. W myjniach, strefach intensywnego czyszczenia i obiektach higienicznych konieczne może być IP69K.

Najważniejsze jest jednak to, aby nie dobierać IP automatycznie. Wysoki stopień ochrony powinien iść w parze z odpowiednią konstrukcją oprawy, odpornością mechaniczną, zakresem temperatur pracy, materiałem obudowy, odpornością chemiczną i prawidłowym projektem oświetlenia.

Dobrze dobrany stopień ochrony IP nie jest tylko technicznym zapisem w karcie katalogowej. To decyzja, która wpływa na trwałość opraw, koszty serwisowe, bezpieczeństwo pracy i stabilność całej instalacji oświetleniowej.

Masz dodatkowe pytania?

Zapytaj naszego eksperta

Zostaw kontakt