Jak czytać parametry LxBy?

Diody LED nie kończą pracy w sposób nagły, lecz stopniowo tracą swoje parametry. W praktyce oznacza to, że wraz z upływem czasu maleje emitowany strumień świetlny, a oprawa — choć nadal działa — może przestać spełniać wymagania projektu. Dlatego przy ocenie trwałości nie wystarczy patrzeć wyłącznie na deklarowaną liczbę godzin pracy. Znacznie więcej mówi parametr LxBy oraz oznaczenia takie jak L70, L80, B10 czy B50, bo to one pokazują, jak będzie wyglądał spadek strumienia świetlnego i jak realnie kształtuje się żywotność LED.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest parametr LxBy, co oznaczają poziomy L70 i L80, jak interpretować człony B10 i B50 oraz dlaczego żywotność LED zawsze warto analizować razem z warunkami pracy oprawy.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Skąd wziął się parametr LxBy i dlaczego jest dziś tak ważny?
• Czym jest degradacja diod LED i z czego wynika spadek strumienia świetlnego?
• Jak czytać człon L w parametrze LxBy?
• Co oznacza człon B i jak interpretować zapis L80B10?
• Co w praktyce oznaczają parametry L70 i L80?
• Jak rozumieć pojęcie żywotności LED?
• Dlaczego temperatura pracy ma wpływ na parametr LxBy?
• Dlaczego sama wartość lm/W nie wystarczy do oceny oprawy?
• Jak porównywać oprawy LED pod kątem trwałości?
• Jak interpretować parametr LxBy w różnych zastosowaniach?

Skąd wziął się parametr LxBy?

Zacznijmy od samych początków. A więc skąd wziął się parametr LxBy?

Standard mierzenia LED-ów został utworzony w 2011 roku przez jednostkę IES, czyli Stowarzyszenie Techniki Oświetleniowej. Opisywał on nie tylko proces pomiarów, czyli sposób mierzenia parametrów starzenia się diod LED z uwzględnieniem warunków pracy, liczby próbek oraz metody pomiarowej, lecz także zestaw danych pomocniczych wraz z równaniami, analizą statystyczną i sposobem przeliczania tych danych.

Dla inwestora, projektanta i użytkownika końcowego najważniejsze jest jednak to, że parametr LxBy pozwala ocenić realną trwałość źródła światła. Nie opisuje on tylko tego, czy oprawa działa, ale jak bardzo zmienia się jej strumień świetlny w czasie i jak długo produkt zachowuje parametry istotne z punktu widzenia projektu.

WSKAZÓWKA

Współczesne sposoby opisu degradacji modułów LED w oprawach są opisane w europejskiej normie PN EN 62717:2017.

Co to znaczy degradacja?

Degradację określamy za pomocą parametrów LxBy. Natomiast newralgicznym aspektem jest prawidłowe określenie w procesie badawczym realnej temperatury pracy diody w konkretnej oprawie oświetleniowej. Tylko dokładny audyt oświetlenia jest w stanie wykazać moc źródeł led, odsetek niedziałających opraw led, minimalne średnie natężenie oświetlenia czy trwałość opraw.

To właśnie dlatego dwie oprawy o pozornie podobnych deklaracjach katalogowych mogą w praktyce starzeć się inaczej. W jednym obiekcie żywotność LED będzie zgodna z oczekiwaniami, w innym ten sam produkt może szybciej tracić swoje właściwości. Warto też pamiętać, że przy długim czasie pracy spadek strumienia świetlnego może być wyraźnie różny w zależności od temperatury otoczenia. Dlatego parametr LxBy zawsze należy czytać razem z warunkami pracy produktu.

WAŻNE

Wybierając oprawy led do środowiska przemysłowego, należy mieć na uwadze, że silny wpływ na ich degradację mogą mieć środki chemiczne. Dlatego tez istotnym jest, aby już na etapie audytu rozpoznać maksymalnie dużo elementów środowiskowych mogących mieć wpływ na degradację strumienia świetlnego z modułu LED.

Parametr LxBy: L – jasność wartości początkowej

Przejdźmy teraz do tego jak czytać pierwszy człon parametru – L, a więc jasność początkową.

Informuje ona, ile minimum strumienia świetlnego będzie utrzymywane przez konkretny czas, który również musi być wskazany przez producenta opraw. Inaczej mówiąc, jest to wskazanie spadku natężenia strumienia świetlnego (po wskazanym czasie LED będzie miał x% strumienia świetlnego początkowego, czyli w przypadku L80B10 wyniesie on 80%).

To właśnie tutaj pojawiają się najczęściej wyszukiwane oznaczenia, takie jak L70 i L80. Jeśli oprawa ma parametr L70, oznacza to, że po określonym czasie zachowa minimum 70% początkowego strumienia świetlnego. Jeśli ma L80, zachowa minimum 80% tego strumienia. Im wyższa wartość L, tym mniejszy dopuszczalny spadek strumienia świetlnego i tym bardziej stabilne oświetlenie w czasie.

W praktyce oznacza to, że L80 daje lepsze utrzymanie parametrów niż L70. To ważne szczególnie tam, gdzie projekt zakłada długotrwałe utrzymanie założonego poziomu oświetlenia — w halach, magazynach, przestrzeniach technicznych czy obiektach użyteczności publicznej.

WAŻNE

Lampy led nadają się do wymiany, gdy osiągną 80% jasności wartości początkowej. Dotyczy to oświetlenia wewnętrznego, a więc i biur. Z kolei przy oświetleniu ulicznym parametr l wynosi 90%, co jest wymogiem rynkowym. W praktyce właśnie takie porównanie lepiej pokazuje, czy produkt utrzyma projektowane natężenie oświetlenia przez cały zakładany okres eksploatacji.

Parametr LxBy: B – prawdopodobieństwo wystąpienia awarii. Przykład L80B10

Parametr B może być również na innym poziomie, np. B50 co jest określone jako średni czas użytkowania. Zapis z użyciem członu B50 daje dłuższą żywotność dla modułu LED, jednak należy pamiętać o tym, że oznacza on również większą dopuszczalną degradację strumienia świetlnego oprawy LED. A to w praktyce przekłada się na problemy z utrzymaniem projektowanego natężenia oświetlenia na obiekcie.

Zatem, mając zapis 50 000h L80B10 odczytujemy go jako czas, w którym strumień świetlny emitowany przez 90% populacji diod LED nie będzie niższy niż deklarowane 80% jego początkowej wartości. Wszystko oczywiście po upływie 50 000h w danej temperaturze otoczenia.

WAŻNE

Dlatego przy porównywaniu opraw nie warto patrzeć wyłącznie na to, czy producent deklaruje 50 000, 70 000 czy 100 000 godzin. Równie ważne jest to, czy mówimy o L70B50, L80B10 czy innym zestawieniu parametrów. Dwa produkty mogą na papierze wyglądać podobnie, ale w praktyce oferować zupełnie inną żywotność LED.

L70 i L80 – co oznaczają w praktyce?

W teorii różnica między L70 a L80 wydaje się niewielka. W praktyce może decydować o tym, czy po kilku latach instalacja nadal spełnia założenia projektu. Jeśli oprawa schodzi do 70% początkowego strumienia świetlnego, oznacza to już wyraźny spadek strumienia świetlnego, który w wielu zastosowaniach będzie odczuwalny.

Dlatego w obiektach wewnętrznych często jako punkt odniesienia przyjmuje się L80, a w oświetleniu ulicznym można spotkać także wyższe wymagania, np. L90. Im wyższy oczekiwany poziom utrzymania strumienia, tym bardziej stabilne parametry świetlne w czasie, ale też większe wymagania wobec jakości komponentów i konstrukcji oprawy.

Jeśli więc projektant lub inwestor pyta, która oprawa będzie „trwalsza”, odpowiedź nie powinna opierać się tylko na liczbie godzin. Trzeba sprawdzić, czy chodzi o L70, czy o L80, bo to one pokazują, jak szybko produkt będzie tracił użyteczny strumień świetlny.

Żywotność LED – co należy przez to rozumieć?

Warto poruszyć jeszcze jeden wątek – czym w zasadzie jest żywotność LED. Najprościej mówiąc – żywotność odnosi się do czasu, po którym oprawa osiąga 80% swojego nominalnego strumienia świetlnego. Oczywiście oprawa ta nadal działa, nie jest uszkodzona, ale degradacja strumienia świetlnego osiągnęła 20%.

Dlatego tak ważne jest audytowanie obecnego oświetlenia, a co za tym idzie – wyłapywanie obecnych problemów związanych z nieprawidłowym działaniem opraw oraz planowanie modernizacji oświetlenia. Tylko audyt wskaże jaka jest skuteczność świetlna opraw i czy przypadkiem nie czas na wymianę.

Żywotność LED nie oznacza więc chwili, w której oprawa nagle przestaje świecić. Oznacza raczej czas, po którym degradacja osiąga poziom graniczny dla danego zastosowania. To bardzo ważne rozróżnienie, bo oprawa może nadal działać, ale nie zapewniać już parametrów potrzebnych do pracy, bezpieczeństwa lub ekspozycji.

To właśnie dlatego sama deklaracja „50 000 h” nie jest wystarczającą informacją. Dopiero pełny zapis, np. L80B10 50 000 h, daje obraz tego, jak będzie wyglądała rzeczywista żywotność LED. Bez tej informacji trudno ocenić, czy oprawa zachowa odpowiednie parametry w danej przestrzeni przez cały zakładany okres eksploatacji.

WSKAZÓWKA 1

Co ważne, wymiana opraw może się odbywać się 1:1 lub wiązać się z całkowitą zmianą infrastruktury. Wszystko zależy od rozmieszczenia opraw i tego, czy są one dostoswane do dzisiejszych wymagań obiektu (zaregałowanie, ilość stanowisk pracy itd.).

WSKAZÓWKA 2

W przypadku degradacji opraw, wymiana oświetlenia nie musi się odnosić jedynie do tych spoza technologii led. Oprawy oświetleniowe led, które pojawiały się w firmach przed 2019 rokiem i wcześniej, znacznie różnią się od tych, które mamy obecnie. Dlatego przy planowaniu modernizacji warto sprawdzić nie tylko sam stan techniczny opraw, ale też to, czy ich parametry nadal odpowiadają wymaganiom obiektu. Dowiedz się więcej o możliwościach i korzyściach wymiany led na led.

Dlaczego temperatura pracy ma wpływ na parametr LxBy?

Jednym z najczęściej pomijanych elementów przy ocenie trwałości jest temperatura, przy której parametr został wyznaczony. A to właśnie ona ma ogromny wpływ na realny spadek strumienia świetlnego i na to, jak będzie wyglądała żywotność LED w konkretnym obiekcie.

W przypadku opraw do wysokich temperatur parametr L80 B10 należy analizować razem z temperaturą, przy której został wyznaczony. Im dłuższy deklarowany czas przy wysokiej temperaturze pracy, tym lepiej dla użytkownika. To ważne szczególnie w przemyśle, logistyce i w strefach technicznych, gdzie warunki środowiskowe mają bezpośredni wpływ na trwałość produktu. Zobacz też, jaką oprawę wybrać do wysokich temperatur.

Dlaczego sama wartość lm/W to za mało?

W większości specyfikacji technicznych opraw LED jednym z pierwszych parametrów, na który zwraca się uwagę, jest wartość lm/W, czyli efektywność świetlna. Problem polega na tym, że lm/W informuje jedynie o tym, ile światła generuje źródło w stosunku do pobieranej mocy — i nic więcej.

Efektywność świetlna jest ważna, ale stanowi zaledwie część pełnego obrazu. O jakości oprawy LED decydują także optyka, temperatura barwowa, współczynnik oddawania barw, realne warunki pracy oraz sposób, w jaki źródło światła starzeje się w czasie, czyli parametr LxBy.

To właśnie dlatego przy porównywaniu produktów trzeba patrzeć szerzej. Oprawa o wyższym lm/W nie musi w praktyce oferować lepszej trwałości ani lepszego efektu użytkowego. Jeśli ma słabszą optykę, mniej stabilne komponenty albo gorsze parametry utrzymania strumienia, może szybciej stracić swoje właściwości. A wtedy żywotność LED okaże się krótsza, niż sugerował sam parametr skuteczności świetlnej. Warto więc sprawdzić także, dlaczego parametr lm/W nie mówi całej prawdy o jakości oprawy.

Jak porównywać oprawy LED pod kątem trwałości?

Jeśli chcesz szybko wyeliminować słabsze rozwiązania, zacznij od najważniejszych parametrów. Przy wstępnej analizie warto patrzeć na pełny zapis LxBy, deklarowany czas pracy, współczynnik mocy, gwarancję oraz środowisko, do którego oprawa jest przeznaczona.

Dopiero później warto przejść do analizy bardziej szczegółowej: plików fotometrycznych, rozsyłu światła, trwałości materiałów, odporności IP czy warunków gwarancji. Taki sposób działania oszczędza czas i pozwala szybciej zawęzić wybór do kilku modeli, które rzeczywiście warto porównać 1:1.

Jeżeli oprawa ma dobry parametr L80 lub L70, ale nie spełnia wymagań środowiskowych albo nie oferuje właściwego rozsyłu światła, w praktyce nie będzie najlepszym wyborem do projektu. Dlatego parametr LxBy trzeba traktować jako bardzo ważny element analizy, ale nie jedyny.

Parametr LxBy w różnych zastosowaniach

W różnych segmentach rynku oczekiwania wobec utrzymania strumienia świetlnego mogą być inne. Dla przykładu – w obiektach wewnętrznych często jako praktyczny punkt odniesienia przyjmuje się L80. Z kolei w infrastrukturze drogowej częściej analizuje się także wyższe poziomy utrzymania, np. L90, ponieważ stabilność parametrów w czasie bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo i koszty utrzymania.

To pokazuje, że żywotność LED nie jest wartością uniwersalną. Trzeba ją oceniać zawsze w kontekście funkcji obiektu, wymagań projektu i środowiska pracy oprawy. Jeśli interesuje Cię ten kontekst szerzej, zobacz także, jak wybrać oświetlenie uliczne LED.

Podsumowanie

Parametr LxBy to jeden z najważniejszych wskaźników, jeśli chcesz rzetelnie ocenić trwałość oprawy LED. Oznaczenia L70, L80, B10 i B50 nie są tylko technicznymi skrótami z karty katalogowej. To realne parametry, które pomagają ocenić, jak będzie wyglądała żywotność LED i jak szybko postępować będzie spadek strumienia świetlnego.

Jeśli chcesz porównać oprawy rzetelnie, patrz nie tylko na liczbę godzin pracy. Sprawdzaj pełny zapis LxBy, warunki pomiaru i środowisko pracy. Dopiero wtedy możesz ocenić, czy dana oprawa rzeczywiście utrzyma parametry potrzebne w projekcie — i jak długo będzie pracować na efekt.

Masz dodatkowe pytania?

Zapytaj naszego eksperta

Zostaw kontakt