W zakładach spożywczych światło wpływa nie tylko na widoczność, ale przede wszystkim na bezpieczeństwo produktu, jakość kontroli wzrokowej i ciągłość procesu. Dobrze zaprojektowane oświetlenie wspiera efektywność pracy, zgodność z wymogami HACCP oraz audyty jakości. Poniżej znajdziesz praktyczny przewodnik po normach PN-EN 12464-1 i wymaganiach środowiskowych (IP66/IP69K), który pomoże Ci zaplanować modernizację zgodnie z zasadami higieny i bezpieczeństwa.
Norma PN-EN 12464-1 definiuje parametry oświetlenia miejsc pracy we wnętrzach – m.in. natężenie światła (lx), równomierność (U₀), olśnienie (UGR) oraz oddawanie barw (CRI). W sektorze spożywczym wymagania są dodatkowo zaostrzone przez systemy higieny (HACCP) oraz warunki środowiskowe (szczelność IP, odporność chemiczna, temperatura, para, mycie ciśnieniowe). Celem jest lepsze rozpoznawanie koloru i defektów żywności, mniejsze zmęczenie wzroku i bezawaryjna praca opraw podczas regularnego mycia.
Dlaczego to ważne:
Przykładowe wartości natężenia, minimalny CRI oraz dopuszczalny UGR w typowych strefach zakładów spożywczych:
| Strefa / zadanie | Magazyny i komunikacja |
| Natężenie oświetlenia (lx) | 200–300 |
| Minimalny wskaźnik CRI | ≥70 |
| Dopuszczalne olśnienie UGR | ≤25 |
| Strefa / zadanie | Produkcja / przetwórstwo |
| Natężenie oświetlenia (lx) | 500 |
| Minimalny wskaźnik CRI | ≥80 |
| Dopuszczalne olśnienie UGR | ≤22 |
| Strefa / zadanie | Pakowanie / sortowanie / kontrola |
| Natężenie oświetlenia (lx) | 750–1000 |
| Minimalny wskaźnik CRI | ≥80 (wysoki R9) |
| Dopuszczalne olśnienie UGR | ≤19 |
| Strefa / zadanie | Laboratoria / kontrola jakości |
| Natężenie oświetlenia (lx) | 750–1000 |
| Minimalny wskaźnik CRI | ≥80 (stabilna barwa) |
| Dopuszczalne olśnienie UGR | ≤19 |
| Strefa / zadanie | Chłodnie i mroźnie |
| Natężenie oświetlenia (lx) | 300–500 |
| Minimalny wskaźnik CRI | ≥80 |
| Dopuszczalne olśnienie UGR | ≤22 |
| Strefa / zadanie | Natężenie oświetlenia (lx) | Minimalny wskaźnik CRI | Dopuszczalne olśnienie UGR |
|---|---|---|---|
| Magazyny i komunikacja | 200–300 | ≥70 | ≤25 |
| Produkcja / przetwórstwo | 500 | ≥80 | ≤22 |
| Pakowanie / sortowanie / kontrola | 750–1000 | ≥80 (wysoki R9) | ≤19 |
| Laboratoria / kontrola jakości | 750–1000 | ≥80 (stabilna barwa) | ≤19 |
| Chłodnie i mroźnie | 300–500 | ≥80 | ≤22 |
Wskazówka:
Nie tylko „ile luksów”, ale też równomierność i UGR decydują o jakości oświetlenia. W wielu przypadkach to właśnie komfort wizualny, a nie sama moc światła, wpływa na efektywność pracy.
WysWskaźnik CRI (Color Rendering Index) opisuje, jak wiernie źródło światła oddaje kolory.
W produkcji spożywczej kluczowy jest parametr R9 (czerwień) – decyduje o tym, jak wygląda mięso, pieczywo czy owoce. Dwie oprawy o tym samym Ra mogą dawać zupełnie inne wrażenie świeżości produktu.
Checklist CRI dla spożywki
INSIGHT:
W zakładach, gdzie ważna jest kontrola barwy (np. mięso, pieczywo, nabiał), warto żądać pełnego profilu CRI R1–R14 w karcie produktu – nie tylko ogólnego Ra.
Oświetlenie to integralny element systemu HACCP. Oznacza to, że każda oprawa musi być zaprojektowana z myślą o higienie i trwałości.
Kluczowe wymagania:
IP66 vs IP69K:
IP69K umożliwia mycie gorącą wodą pod wysokim ciśnieniem – to wymóg w wielu zakładach, gdzie czyszczenie odbywa się codziennie bez demontażu opraw.
Wysoka temperatura, wilgoć, para, zapylenie i środki myjące mogą skrócić żywotność opraw nawet o 50%. Dlatego:
Dobór IP/IK i materiałów = dłuższa żywotność, mniej przestojów, zgodność z HACCP
Jakub Kuberka
Dyrektor Sprzedaży Krajowej Luxon LED
TIP:
Przy pakowaniu i kontroli jakości dobieraj CRI ≥ 80 z wysokim R9 i UGR ≤ 19, a w chłodniach – oprawy z natychmiastowym startem.
– najczęstsze pytania
Zwykle 750–1000 lx, UGR ≤ 19, CRI ≥ 80 (z wysokim R9).
W strefach z myciem ciśnieniowym – tak. W suchych strefach zazwyczaj wystarczy IP66.
Tak. Dobre oprawy LED uruchamiają się natychmiast także przy –25 °C.
Tak – dostarczamy karty katalogowe, deklaracje zgodności, dane fotometryczne i pomiary powykonawcze.
Nie trać czasu – dobierz oświetlenie z ekspertem. Podaj podstawowe dane (strefy, temperatura, sposób mycia, wysokość, wymagania jakości), a nasi specjaliści skontaktują się z Tobą w ciągu godziny.
Pierwszy krok do zgodności z PN-EN 12464-1 i HACCP. Wykonamy pomiary, ocenimy strefy, dobierzemy oprawy (IP66/IP69K) i przygotujemy dokumentację do audytu.
Zamawiając audyt zyskasz:
Pomiary i rekomendacje dla stref spożywczych
Projekt w DIALux evo (lx, UGR, U₀)
Dobór opraw IP66/IP69K z wysokim CRI (R9)
Dokumentację do audytu HACCP
Więcej o oświetleniu w branży spożywczej i modernizacjach LED znajdziesz w naszej bazie wiedzy.
Przemysł spożywczy • Projektowanie oświetlenia • Systemy sterowania • Normy oświetlenia hali
Elemento LED 1.0 
Industrial LED 6.0 
Cordoba LED DC 3.0 M 
Skylight LED 4.0 
Kenox LED 1.2 
Kenox LED 1.2 
Industrial GRP LED 6.0 
Highbay LED 5.1 
Trunking LED 1.0 
Lumiline LED 3.0 
