Dobre oświetlenie miejsc pracy jest czymś priorytetowym. Pozwala na komfortowe i bezpiecznie wykonywanie zadań, a także – na zwiększoną efektywność pracy. Aby normy natężenia zostały spełnione niezbędny jest precyzyjny pomiar światła. Tylko w ten sposób jesteśmy w stanie zapewnić bezpieczeństwo na miejscu pracy, a także działać zgodnie z normami. Dziś opowiemy Ci o tym, jak wykonać pomiary poprawnie.

Podstawowe założenia pomiarów natężenia oświetlenia

Zacznijmy od podstaw, a więc czym w zasadzie wykonywać pomiary, a także jaki parametr określa wartość natężenia?

Urządzeniem do przeprowadzania badań natężenia światła jest luksomierz pomiarowy, inaczej nazywany także fotometrem. Jego zadaniem jest pomiar natężenia oświetlenia wyrażonego w luksach (lx) na powierzchni roboczej. Pomiary za pośrednictwem luksomierza powinny być wykonywane w warunkach środowiskowych, w szczególności temperaturze oraz wilgotności, określonych przez producenta.

Normy natężenia zależne są od rodzaju pomieszczeń oraz wykonywanej tam pracy. Im wyższa dokładność wykonywanych czynności, tym natężenie powinno być wyższe (wartości natężeń w wybranych pomieszczeniach. zostały zawarte w normie PN-EN 12464-1). Przykładowo, w przypadku oświetlenia ogólnego w halach magazynowych zaleca się, by średnie natężenie oświetlenia mieściło się między 100lx a 200lx, natomiast dla stanowisk precyzyjnych prac montażowych ta wartość powinna wynosić przynajmniej 750lx.

PROTIP
Przystępując do badań konieczna jest wcześniejsza weryfikacja istniejących źródeł światła: typ, liczebność, moc oraz ewentualny stopień zabrudzenia. Warto także pamiętać o tym, że lampy wyładowcze należy uruchomić przynajmniej 30 min wcześniej, a same pomiary fotometryczne zaleca się przeprowadzać podczas działania instalacji i bez obecności światła dziennego.

Zamów bezpłatny audyt oświetenia

Skontaktujemy się w ciągu 1h

luxonled /*tutaj wrzucamy zdjecie osoby*/

Dlaczego wykonuje się pomiary oświetlenia?

Powodem wykonywania pomiarów są przede wszystkim wymogi. Ale nie powinno być tak, że jest to jedynie kwestia prawna. To przede wszystkim kwestia etyczna – bezpieczeństwo na miejscu pracy jest czymś priorytetowym. Za nieprzestrzeganie norm grożą spore kary – i to nie tylko pieniężne.

cytat

W momencie nieszczęśliwego wypadku na zakładzie pracy , gdzie pracownik powoła się na niedostateczne oświetlenie lub jeśli będzie wynik jakiegoś uszczerbku na zdrowiu, np. pogorszenie się wzroku, na pracodawcę spadają liczne kary po stronie PIP, a w efekcie zamknięcie fabryki na czas wykonania poprawnego oświetlenia

Damian Bożek
Dyrektor Działu Wykonawstwa

Drugą rzeczą, dla której warto wykonywać pomiary oświetlenia są oszczędności. Tak, oszczędności, bo poprawa warunków pracy wpływa na efektywność pracowników. Potwierdzają to nasi eksperci ds. efektywności energetycznej po wielu realizacjach. Wymiana oświetlenia na poczet zgodności z normami to nie wydatek, a inwestycja, która przekłada się na rożne sfery funkcjonowania przedsiębiorstwa.

cytat

Klienci sami przyznają, że gdyby wiedzieli, jak modernizacja systemu oświetlenia zmieni miejsce pracy (dosłownie zmieni to miejsce!), to by nie poświęcali tak dużo czasu na same kalkulacje ROI.

Zatem to, że chcemy, aby było taniej czy zgodnie z normami to jedno. Ale z oświetleniem pracują przede wszystkim pracownicy. Warto pamiętać, że ich produktywność przekłada się na jakość pracy. A więc również na zysk. To nasz zysk jako właścicieli.

Maciej Szott,
Ekspert ds. Efektywności energetycznej

cytat

Mieliśmy taką realizację w magazynie, gdzie znajdował się producent dodatków krawieckich. Zamontowaliśmy tam około pięciuset luksusów, oczywiście wszystko zgodnie z normami. Naszym montażem zapewniliśmy pracownikom prawidłowe rozpoznawanie tkanin. Pracownicy do dziś bez problemu wyjmują z regałów zamawiane  rolki (potrafią je rozpoznać).

Co dała ta zmiana? Z jednej strony Klient musiał wydać dwukrotnie więcej na oprawy oświetleniowe. Z drugiej zaś strony, zmiana ta spowodowała mniejszą ilość zwrotów i większą sprzedaż, ponieważ klient, który przyjeżdżał na ten obiekt bez problemu decydował się na towar z hurtowni. Za pomocą dobrego światła widział fakturę, kolor, jakość oferowanych tkanin.

Ekspert oświetlenia przemysłowego Luxon

Kamil Frątczak
Ekspert ds. Inwestycji oświetleniowych

Jak wykonać pomiar natężenia oświetlenia?

Należy mieć na uwadze, że pomiary natężenia oświetlenia muszą opierać się na siatce pomiarowej, która powinna być zawarta w dokumentacji pomiarowej. Siatka pomiarowa pokazuje nam gdzie odbywały się pomiary, w jakich odstępach, a także jaki był wynik pomiaru.

Pamiętajmy również, że w pomiarach jest uwzględniany średni wynik natężenia, a nie jak w przypadku badań oświetlenia awaryjnego – uwzględnia się badanie punktowe. W przypadku natężenia światła dochodzi nam jeszcze znajomość przepisu równomierności. Oznacza to, że podczas badania nie może być określonej różnicy pomiędzy badanymi punktami, np. 1 lx w jednym punkcie i 1000 lx w drugim punkcie.

Co więcej, aby właściwie dokonać pomiaru natężenia, można również skorzystać z dedykowanego oprogramowania. Jak to działa? W programie są już określone normy wykonanych badań i jedyne, co trzeba zrobić to wpisać wynik lx każdego punktu. Po uzupełnieniu generowany jest raport z wynikiem – pozytywnym lub negatywnym

WSKAZÓWKA
Warto zwrócić uwagę na to, że na natężenie światła ma wpływ szereg czynników. Oczywiście należy do nich efektywność źródła, ale także elementy otaczające, w tym m.in. kolory oraz materiały z jakich wykonane zostały ściany czy meble. W przypadku, gdy współczynniki odbicia z tych powierzchni nie są znane, badania natężenia światła powinny objąć także ich wyznaczenie.

cytat

Odpowiednie natężenie światła jest kluczowe dla komfortu pracy. Zbyt jasne światło może powodować olśnienie i zmęczenie oczu. Natomiast zbyt ciemne – utrudnia pracę i zwiększa ryzyko wypadków. Z tego powodu ważne jest dopasowanie intensywności oświetlenia do rodzaju wykonywanej pracy. Niemniej ważne jest również zastosowanie systemów sterowania oświetleniem, które mogą automatycznie regulować moc lamp w zależności od warunków zewnętrznych

Ekspert oświetlenia przemysłowego Luxon

Kamil Frątczak
Ekspert ds. Inwestycji oświetleniowych

Pomiary natężenia oświetlenia – kto i kiedy wykonuje takie badania?

pomiar natężenia oświetlenia

Do wykonania pomiarów zatrudnia się najczęściej firmy, zajmujące się modernizacją oświetlenia czy też jego montażem. Takie podmioty w swoim zespole posiadają dedykowaną osobę, która musi spełniać następujące wymagania:

1) posiada uprawnienia eksploatacyjne , dozorowe i pomiarowe min do 1Kv

2) posiada certyfikowany miernik z aktualnym wzorcowaniem (mierniki pomiarowe powinno się dawać do kalibracji raz do roku).

Co do częstotliwości – w polskich przepisach nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to jak często powinno się je wykonywać. Dlaczego? Ponieważ częstotliwość jest uzależniona od wielu czynników. Poniżej poznasz część z nich:

  1. Rodzaj działalności i charakterystyka stanowiska pracy: w miejscach pracy o szczególnie wymagającej precyzji wzrokowej, jak laboratoria, operacje, czy stanowiska pracy wymagające obsługi precyzyjnych maszyn, pomiary mogą być przeprowadzane częściej niż w biurach czy miejscach pracy o mniejszym rygorze wzrokowym.
  2. Zmiany warunków oświetleniowych: jeśli dochodzi do zmian w warunkach oświetleniowych na danym stanowisku pracy, na przykład związanych z awarią oświetlenia, zmianą układu pomieszczenia lub wprowadzeniem nowego sprzętu, konieczne może być przeprowadzenie dodatkowych pomiarów w celu oceny i zapewnienia odpowiednich warunków oświetleniowych.
  3. Zalecenia producenta: czasami producenci sprzętu lub instalatorzy oświetlenia mogą zalecać określone częstotliwości pomiarów oświetlenia, które powinny być przestrzegane zgodnie z zaleceniami.
  4. Przepisy prawne i wytyczne branżowe: w niektórych przypadkach, branżowe przepisy lub wytyczne mogą określać konkretne wymogi dotyczące częstotliwości pomiarów oświetlenia dla określonych rodzajów miejsc pracy.

WSKAZÓWKA 1
Zaleca się, by osoba, która realizuje pomiar była ubrana w ciemny strój. Jest to istotne z punktu widzenia minimalizacji odbicia światła.

WSKAZÓWKA 2
W przypadku wymiany nieefektywnej instalacji oświetleniowej, badania wykonuje się dwukrotnie: przed modernizacją (w ramach audytu oświetlenia), a następnie po wdrożeniu nowego oświetlenia.

Jak często powinien być wykonywany pomiar oświetlenia na stanowisku pracy?

Jak już wiesz – nie ma jednej odpowiedzi na to jak często powinniśmy dokonywać pomiarów oświetlenia. Jednak na bazie naszych doświadczeń jesteśmy w stanie podać pewne przedziały czasowe w zależności od miejsca pracy:

Modernizacja oświetlenia w hali Arix - producenta środków czystości
  • Biura i miejsca pracy: W standardowych biurach i miejscach pracy pomiar oświetlenia może być przeprowadzany co 6-12 miesięcy, zwłaszcza jeśli nie występują częste zmiany w układzie pomieszczeń ani w systemach oświetleniowych.
  • Zakłady produkcyjne: W zakładach produkcyjnych, gdzie warunki oświetleniowe mogą być bardziej zmienne z powodu różnorodności stanowisk pracy oraz stosowania różnych rodzajów oświetlenia (np. naturalne światło, sztuczne światło, specjalne oświetlenie dla obszarów pracy z wysokim ryzykiem), pomiary mogą być wykonywane co 6 miesięcy lub nawet częściej, szczególnie w obszarach wymagających szczególnej ostrożności, takich jak obszary składowania czy linie produkcyjne.
  • Szpitale i placówki opieki zdrowotnej: W placówkach medycznych, gdzie precyzja i komfort wzrokowy mają kluczowe znaczenie, pomiary oświetlenia mogą być wykonywane regularnie co 6-12 miesięcy, zwłaszcza w pomieszczeniach operacyjnych, salach zabiegowych oraz na oddziałach intensywnej terapii.
  • Sklepy i przestrzenie handlowe: W sklepach i przestrzeniach handlowych, gdzie właściwe oświetlenie może mieć istotny wpływ na prezentację towarów oraz na doświadczenie klienta, pomiary mogą być przeprowadzane co 6-12 miesięcy, z wyjątkiem sytuacji, gdy następują znaczące zmiany w wystroju sklepu lub układzie oświetlenia.
cytat

Ważne jest regularne monitorowanie poziomu oświetlenia na stanowisku pracy, aby zapewnić odpowiednie warunki pracy dla pracowników. Choć w Polsce przepisy nie są dokładnie określone, to zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, pomiary oświetlenia powinny być przeprowadzane regularnie, zwykle co 6-12 miesięcy lub gdy wystąpią zmiany w warunkach oświetleniowych, takie jak instalacja nowych świateł lub zmiana układu pomieszczenia. Zapewnienie odpowiedniego oświetlenia ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania zmęczeniu wzroku, bólom głowy oraz wpływa pozytywnie na efektywność i komfort pracy pracowników.

Damian Bożek
Dyrektor Działu Wykonawstwa

WSKAZÓWKA
W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji na temat częstotliwości pomiarów oświetlenia, zaleca się skonsultowanie się z odpowiednimi specjalistami ds. BHP lub organami nadzoru pracy.

Zastanawiasz się jakie powinno być oświetlenie miejsc pracy?

Przeczytaj o normach na stanowiskach

Oświetlenie stanowiska pracy

Na sam koniec warto wspomnieć, że warto dokonywać pomiarów, że warto działać zgodnie z normami. Dla komfortu pracowników i własnego bezpieczeństwa, jako pracodawców lub inspektorów BHP na zakładzie.

W Luxon zalecamy takie badania zwłaszcza, że w dzisiejszych czasach na większości fabrykach są zainstalowane oprawy. Zatem na zarządcach i tak spoczywa już obowiązek prawny sprawdzenia oświetlenia awaryjnego, a dołożenie do tego kontroli oświetlenia generalnego jest kosztem niewiele większym.

Jeśli potrzebujesz wsparcia w dokonaniu pomiarów – skontaktuj się z nami. W Luxon wykonujemy darmowe audyty instalacji elektrycznej, uwzględniające pomiar natężenia oświetlenia, jak i oferujemy pakiet, w ramach którego corocznie wykonujemy dla Ciebie badania.

Luxon kontakt

Zamów bezpłatny audyt i zyskaj

  • Audyt oświetlenia
  • Koncepcję indywidualnego rozwiązania oświetleniowego
  • Analizę finansową inwestycji
  • Szacowany poziom redukcji energii elektrycznej i emisji CO2

Wypełnij formularz - skontaktujemy się w ciągu 1 h

Formularz-analiza-inwestycji-LED
Zgody